„Skoro Stolica Apostolska w 1942 wiedziała o tych wszystkich rzeczach, to dlaczego nie wykrzyczała [tego] światu?” Watykan wobec Zagłady: informacje z okupowanej Polski i ich odbiór za Spiżową Bramą, 1941–1943 - Stolarczyk-Bilardie, Monika (Zagłada Żydów. Studia i Materiały, 2024)
W artykule została przeanalizowana chronologia informacji o prześladowaniach i masowych mordach Żydów od czerwca 1941 do lata 1943 r., jakie Watykan otrzymywał z będącej pod okupacją hitlerowską Polski. Przedstawione zostały kanały komunikacji między Polską a Stolicą Apostolską i ocena ich wiarygodności oraz rzetelności. Ponadto w artykule rozważana jest treść tych źródeł i reakcje na nie ze strony Watykanu. Wykazano, że Pius XII był obszernie informowany o Holokauście przez zaufane źródła w miarę jego rozwoju. Dokumenty ujawniają, że informacje te były na poziomie dyplomacji zatajane przez Watykan i podkreślają ukryty element ludzki wpływający na zakulisowe podejmowanie decyzji w Sekretariacie Stanu, zwłaszcza nieznaną wcześniej rolę przyszłego papieża Pawła VI jako hamującego przepływ doniesień o Zagładzie. W artykule zostało zaproponowane odejście od interpretacji, zgodnie z którą orędzie bożonarodzeniowe z 1942 r. stanowiło reakcję Watykanu na Holokaust. Dokumenty pokazują, że decyzja o tym, jak zareagować na ludobójstwo, została podjęta już wczesną jesienią 1942 r. Treść artykułu rzuca też nowe światło na postawy polskiej hierarchii kościelnej wobec Zagłady. Z jednej strony dekonstuuje mit arcybiskupa Sapiehy, a z drugiej odkrywa kluczową rolę biskupa Adamskiego w rozpowszechnianiu informacji o postępującej Zagładzie.