Urzędnicy przed sądem – ekstradycja nazistowskich zbrodniarzy z Niemiec i procesy przed sądami polskimi - Roth, Markus (Zagłada Żydów. Studia i Materiały, 2023)
Jeszcze w czasie wojny i niemieckiej okupacji w krajach Europy Środkowo-Wschodniej ustanawiano przepisy regulujące zabezpieczanie dowodów, by w dalszej perspektywie możliwe było ściganie zbrodni nazistowskich tam popełnionych. W ramach działań przygotowawczych systematycznie gromadzono materiał dowodowy. Po wojnie ekstradowano do Polski łącznie ponad 1800 nazistowskich zbrodniarzy, by postawić ich przed wymiarem sprawiedliwości. Wśród nich było wielu członków niemieckiego cywilnego aparatu administracyjnego, w tym starostów grodzkich i powiatowych, którzy ponosili znaczną odpowiedzialność za niemiecką politykę okupacyjną na najniższym szczeblu zarządzania. W artykule opisano na podstawie reprezentatywnych przykładów proces wymierzania kary za popełnione przez nich przestępstwa i zbrodnie. Początkiem tego procesu było systematyczne zbieranie i zabezpieczanie dowodów. Kolejnym etapem – poszukiwanie sprawców w powojennych Niemczech, ich internowanie, a następnie podjęcie próby sprowadzenia ich do Polski. Przedstawiono przyczyny negatywnego rozpatrywania wniosków ekstradycyjnych, a także reakcje i obawy objętych nimi zbrodniarzy nazistowskich. Większa liczba typowych przykładów pozwoliła wziąć pod lupę postępowania sądowe toczące się w Polsce i odpowiedzieć na kolejne pytania: w jakich ogólnych uwarunkowaniach prawnych się one odbywały? Gdzie tkwiły trudności w przeprowadzaniu procesów? Jaka była reakcja opinii publicznej? W zakończeniu artykułu przybliżono losy osądzonych nazistów po ich zwolnieniu z więzienia.